Biyometrik veri olmadan personel takibi

Personelin işe geldiğini bilmek için parmak izi, yüz görüntüsü veya iris gerekmez. Gereken şey, o anda hangi kimliğin geçtiğinin güvenilir bir işaretidir. İşaret bir kart numarası, kişiye özel bir karekod veya hesabı açık bir telefon olabilir. Bu yazı bu üç işaretin neyi kanıtlayıp neyi kanıtlamadığını anlatır.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı İlke Kararı’nda mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesini ele aldı. Karar, 02.06.2026 tarihli ve 33268 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kurulun kamuoyu duyurusuna göre, açık rıza bulunsa dahi bu işleme 6698 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki ölçülülük ilkesine uygun değildir. Duyuru, mesai takibinin şifreli kart veya PIN, imza ve kâğıt çizelge, RFID veya NFC kimlik kartı ya da denetçi gözetiminde elle giriş gibi yollarla yapılmasını yazar. Duyuru, bu ilkelere uyulmadığının tespiti halinde 6698 sayılı Kanun’un 18. maddesi uyarınca işlem tesis edileceğini de söyler. Bu yazı ceza tutarı hesaplamaz.

Kimlik ile biyometri aynı şey değil

Kimlik, "bu kayıt Ayşe'ye ait" demektir. Biyometri, vücut ölçüsünü saklayarak kimliği çıkarmaktır. Kart, Ayşe'nin kimliğine bağlı bir nesnedir. Kartın kendisi parmak izi değildir. QR, Ayşe'nin hesabının ürettiği bir koddur. Telefon konumu, Ayşe'nin hesabıyla açılan bir olaydır; konum da biyometri değildir.

Karışan nokta şudur: kamera zaten kapıdadır, yüz de orada görünür. Devam kaydının anahtarı yüz görüntüsüyse bu, yüz tanıma sistemidir. Kapıda güvenlik kamerası duruyor diye her PDKS biyometrik olmaz. Ayrım, devam kararının hangi veriye dayandığıdır. Karar kart numarasına dayanıyorsa saklanan şey kart numarası ve saattir.

Üç yöntem ne saklar?

Kart. Okuyucu, kartın numarasını görür. Sistem numarayı personel listesindeki tek kişiyle eşler. Saklananlar: kim, saat, okuyucu, sonuç. Parmak şablonu yoktur. Risk, kartın başkasına verilmesidir. Bunu teknoloji tek başına çözmez. Kartın kişide kalması bir işyeri kuralıdır. Şüpheli çift kullanıma, aynı dakikada iki kapı gibi izlerle ayrıca bakılır.

QR. Kod kişinindir ve kalıcıdır. Ekrandaki kod okutulur, sunucu kodu bu personelin kimliğiyle eşler. Fotoğrafı çekilse de kod aynı kişiye aittir. Saklanan yine kimlik ve saattir, yüz değildir. Personelin kamerası şart değildir: sabit bir okuyucu kodu görür.

Konum. Kişi uygulamadan giriş der. Telefon, işyeri için çizilen alanın içinde mi dışında mı bilgisini yollar. Alan, örneğin depo çevresine 100 metrelik bir dairedir. İçindeyse giriş kabul, dışındaysa kayıt ya reddedilir ya da "doğrulanacak" diye bekler. Konum, o anki işin parçasıdır. Süresiz bir iz sürmek başka bir iştir; devam kaydı için alan içi veya dışı sonucu yeter, tam adres geçmişi sonsuza kalmak zorunda değildir. Emploiks'te konum onaylanınca ya da saklama süresi dolunca koordinat temizlenir, puantaj satırı kalır.

Sahtecilik ve ölçülülük

Konum uygulamaları sahte konum üretebilir. Sağlam sistem, şüpheli konumu işaretler; yönetici bakar. İşaretlemek, gizlice sürekli izlemek değildir. Ölçülülük şudur: amaç giriş kaydıysa, amaçla ilgisi olmayan veriyi toplamayın. Sağlık verisi, biyometri, ev adresi bu amacın parçası değildir.

Veriyi kısa tutun. Koordinat işini bitirdikten sonra durabilir. Giriş satırı durur, çünkü puantaj ona bakar. İkisi aynı raf ömrüne sahip olmak zorunda değildir.

Yetki de ölçülülüktür. Depo şefi kendi ekibinin puantajını görür, başka departmanın kart numarasını görmez. Her bakanın tam yetkili olması, veriyi gereksiz çoğaltır.

Çalışana ne söylersiniz?

Kısa ve doğru cümle yeter. "Giriş için parmak izi yok. Kartını okutursun, ya da telefondaki kodu, ya da işyerindeyken uygulamadan giriş dersin. Konum, yalnız o giriş anında işyerinde olup olmadığına bakmak içindir. Kayıtlar düzeltilebilir ama silinip yok olmaz; kim düzelttiyse yazılır."

Bu cümle bir aydınlatma metninin yerine geçmez. 6698 sayılı Kanun’un 10. maddesi aydınlatma yükümlülüğünü veri sorumlusuna yükler. Metin, veri türüne ve işleme amacına göre kurulur; bu paragraf o metin değildir.

Ne zaman biyometri konuşulur?

Can güvenliği için kapıya ayrı bir sistem istenebilir. O sistemin gerekçesi, saklama süresi ve kimlerin baktığı ayrıca yazılır. Devam kontrolünü o sisteme bağlamak, "zaten cihaz var" diye yapılmaz. PDKS kart veya QR ile sürer. İki sistemi tek havuzda karıştırmayın.

Emploiks kart, QR ve konumla devam alır; parmak izi veya yüz şablonu tutmaz. Denetim izi, kaydın silinmesi yerine kimin neyi değiştirdiğini bırakır. Dayanak, Kurulun 29.04.2026 tarihli ve 2026/921 sayılı İlke Kararı’dır. Ceza tutarı bu yazıda yoktur; yaptırım yolu 6698 sayılı Kanun’un 18. maddesidir.

İşe başlarken sorulacak beş soru

Birinci soru: devam kaydı hangi veriye bakarak "bu kişidir" diyecek? Yanıt kart numarası, kişiye özel kod veya açık hesap olsun. "Kameradan tanıyalım" bu listenin dışındadır.

İkinci soru: o veri ne kadar duracak? Giriş satırı puantaj için aylarca gerekir. Kapıdaki anlık konum, iş bitince gerekmeyebilir. İkisinin süresini aynı takvime zorlamayın. Kısa kalan veriyi silmek ile puantaj satırını silmek ayrı düğmelerdir.

Üçüncü soru: kim bakıyor? İnsan kaynakları tüm firmayı, şef kendi ekibini, kişi kendi gününü görür. "Her yönetici her şeyi görsün" kolaydır ve gereksizdir. Ekranda görmediğiniz veriyi dışa aktarma da aynı yetkiye bağlı olmalıdır.

Dördüncü soru: yanlış kayıt nasıl düzelir? Kişi kartını evde unuttuysa yönetici gerekçeyle manuel giriş yazar. Gerekçe boş geçilmez. Düzeltme eski satırın üstünü karalamak değil, yeni bir işlem kaydıdır. Sonra rapor hem sonucu hem gerekçeyi gösterir.

Beşinci soru: personele ne söylendi? Kısa metin, hangi yöntemin kullanılacağını ve konumun yalnız giriş anına ait olduğunu söyler. Bu metin, 6698 sayılı Kanun’un 10. maddesindeki aydınlatma yükümlülüğünü kendiliğinden karşılamaz.

Bu beş sorunun yanıtı bir sayfaya sığar. Sığmıyorsa sistem fazla veri topluyordur. Emploiks tarafında kart, kod ve konum bu çerçeveye oturur. Yüz veya parmak şablonu için alan yoktur. Dayanak Kurulun 2026/921 sayılı İlke Kararı, yaptırım maddesi 6698 sayılı Kanun’un 18. maddesidir.

Son kontrol: 21 Ekim 2026. Süre ve oranlar 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklerden alınmıştır. Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık yerine geçmez.